Bir işyerini devir alma veya devretme sürecinde karşılaşılan en kritik bedel, Hava Parası (Devir Hakkı Bedeli) olarak bilinen tutardır. Bu bedel, size ödenir veya siz ödersiniz. Örneğin, Eskişehir Odunpazarı'nda döner ve köfte üzerine devir aldığım Nostra isimli işletme için bu süreci bizzat yaşadım. Ancak ben devir parası ödemesi yaparken, kaç TL ödenmesi gerektiği konusunda duygusal değil, tamamen bilimsel yaklaştım. Bu hesaplamada; işletmenin aylık net karı, yıl sonu toplam cirosu, mevcut demirbaş değeri, uygun kira bedeli ve lokasyon gibi bir çok faktörü göz önünde bulundurdum. Hatta bu hesaplamayı tek başıma yapmadım. İş geliştirme uzmanı Emre KÜÇÜK de tüm tecrübeleriyle bu süreçte yanımda oldu. Kendisinin geçmiş dönem tecrübelerinden yararlanarak, devir alınacak işyeri için ödenmesi gereken gerçek net hava parasının kaç lira olacağını hesapladık. İşte bu kapsamlı araştırma ve edinmiş olduğumuz tecrübelerin tüm verilerini bir araya getirerek, uzman ekibimize özel bir Hava Parası Hesaplama Robotu yazdırdık ve sizlerin kullanımına sunduk. Hemen yukarıdaki aracı kullanarak gerçekçi bir hava parası ödeme tutarının değer aralığına sizde ulaşabilirsiniz.
Hava Parası (Devir Hakkı) Nedir? Neye Göre Belirlenir? Yasal Durumu Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Hava parası yada diğer adıyla işyeri devir parası yasal olarak kira hakkını devir veya işletme devri bedeli olarak adlandırılır. Genellikle devir alınacak yada devir edilecek işletmenin lokasyonun ne kadar kâr sağlayacığına göre belirlenir. Hava/devir parasını belirleyici diğer önemli faktörlerse şu kalemlerden oluşur.
Hava Parasını Etkileyen Temel Faktörler:
- Lokasyon: Ana cadde, köşe başı, AVM içi gibi merkezi konumlar çarpanı artırır.
- Kârlılık: İşletmenin geçmişteki istikrarlı ve yüksek net kârı.
- Kira Kontratı Vadesi: Kira sözleşmesinin uzun bir süre daha devam etmesi (Örn: 5+ yıl).
- Sektörel Talep: İşletmenin bulunduğu sektörün devir piyasasındaki yoğunluğu.
Sektörel Hava Parası Çarpanları ve Analizi
Farklı sektörlerin hava parası çarpanları, işin riskine ve nakit akışının kolaylığına göre değişir. Bu değişkenin temel nedeni ise sektördeki satış bedeline göre elde edilecek net kâr oranıdır. Robotumuzda kullanılan temel sektör çarpanları ve açıklamaları aşağıdadır:
- Yeme-İçme/Gıda (1.0 - 1.2 Çarpan): Yüksek müşteri sirkülasyonu ve temel ihtiyaç olması nedeniyle genellikle yüksek katsayılıdır. Kârlılığı kanıtlanmış işletmelerde amortisman süresi 24 aydan kısa olabilir.
- Perakende/Tekstil (0.8 - 1.0 Çarpan): Moda ve trendlere bağımlı olması nedeniyle kârlılık riski taşır. Lokasyon etkisi bu sektörde çok daha belirleyicidir.
- Eğlence/Özel Konsept (1.2 - 1.5 Çarpan): Niş ve yüksek yatırım gerektiren işlerde, müşteri sadakati ve rakip azlığı nedeniyle çarpan çok yüksek olabilir.
Uzman Önerileri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Devir hakkı bedeli konusunda anlaşmaya varmadan önce dikkat edilmesi gerekilen bir çok unsur bulunur. Bu unsurlarsa şunladır.
- Sözleşmeyi İnceleme: Mevcut kira sözleşmesinde devir hakkı ile ilgili bir kısıtlama olup olmadığını kontrol edin. Bazı sözleşmeler hava parası ödenmesini yasaklar.
- Mali Analiz: Satıcıdan son 3 yıllık vergi beyannamelerini ve resmi kâr/zarar tablolarını talep edin. Beyan edilen net kârın resmi belgelerle eşleştiğinden emin olun.
- Tapu/Mal Sahibi Onayı: Yeni kiracı olarak mal sahibi ile anlaştığınızı yazılı bir sözleşmeyle teyit edin. Hava parası ödense bile, mal sahibi yeni kiracıyı kabul etmezse haklarınız kaybolur.
Devir Alımda Yaşanmış Tecrübem
Eskişehir Odunpazarı Arifiye Mahallesi Korkmaz Sokak No: 15 adresinde halen faaliyette olan nosta isimli döner ve köfte salonu Murat YALÇINKAYA olarak bizzat ben devir aldım. Devir almadan önce ise bir çok araştırmalarda bulundum. Bu araştırmalarım en başındaysa işletmenin günlük, aylık ve senelik cirosunun kaç TL olduğu geldi. Bundan net emin olmak için de devir alacağım iş yerinde 3 aya yakın bir süre her gün gidip bahsedilen değerlerin doğruluğunu gözlemledim. Özellikle sizde bir işyerini devir alacaksanız mutlaka en az 3 ay o işyerinin günlük ve aylık ciroların size bahsedilen değerler ile örtüşüp ürtüşmediğini teyit edin. Bu teyidi ederkende yaz ve kış aylarını da muhakkak göz önünde bulundurun. İş yerimin hava parasını ödemeden önce dikkat etmiş olduğum diğer bir husus ise çalışanlar oldu. İşyerini devir almadan çalışanlarla birlikte yol alıp almayacağımı da teyit ettim. Bu konuda çok önemlidir. Çünkü işi bilen, eski müşteri ile bir bağ kuran çalışanla birlikte yol almanız size mutlaka avantaj sağlayacaktır. İşyerini devir almadan en son dikkat etmiş olduğum şeyse işyerinin kira bedeli ile demirbaşların sağlamlığı oldu. Sizde bu değerleri özellikle işyeri devir/hava parası hesaplama rapotumuza doğru verileri girerek ne kadar hava parası ödeyeceğinizi öğrenebilirsiniz.
Not: Değerli arkadaşlar, işyerimi devir alırken olası doğacak sermaye ihtiyacı için iş yeri devir alacaklara yada işletmesini kuranlara Halkbank girişimci kredisi vermediğini teyit ettim. Bunun içinde sitemizde uzman ekimiz tarafından özel bir işyeri açma kredisi hesaplama makinesi oluşturuldu. Sizinde bu şekilde bir sermaye ihtiyacınız bulunuyorsa mutkala değerlendirmenizi tavsiye ederim.
✓ UZMAN ONAYLI BİLGİ
Bu makaledeki tüm veriler ve tavsiyeler, sitemizin İş Geliştirme Uzmanı editörü Emre KÜÇÜK tarafından doğruluğu incelenmiştir.
Son Güncelleme: 03 Aralık 2025